Opinie

Bloggen als een journalist

Bloggen als een journalist
Waar is Clark Kent? Adapted image. Image by LWYang and Cory Denton via Flickr.

Iedereen kon journalist zijn. De burger die niet gehoord werd, het ongeschoolde talent en de klokkenluider. Alles wat je nodig had was een smartphone, een gratis online platform en een verhaal. Wij geloofden in burgerjournalistiek en the wisdom of crowds.

Peer reviews zouden zorgen voor nuancering. Wie wilde nog betalen voor een krant? We waren fris, onafhankelijk en disruptief. We hadden Wikipedia, Occupy en de Arabische Lente.

Ondertussen gebeurde er dit op de redacties van de grote kranten:

(uit de satirische show Last Week Tonight van John Oliver, augustus 2016).

Journalisten gedragen zich als bloggers. Bloggers hebben in het Witte Huis plotseling meer gezag dan de oude nieuwsredacties. Kwaliteitskranten worden op gelijke voet gezet met nieuws en entertainment platforms als Buzzfeed. The New York Times mocht deze week niet aanwezig zijn bij een persconferentie in het Witte Huis. Breitbart News Network was er wel.

Fake news en echo chambers

Nou én? Dan nemen bloggers toch voortaan ook de serieuze, politieke verhalen voor hun rekening? Dat kan, maar pakt helaas niet altijd goed uit. Burgerjournalistiek heeft een donkere kant. Op social media platforms komen we terecht in zogenaamde ‘echo chambers’, waar alleen onze eigen mening rondzingt. Social media zijn erop gebouwd jou te laten zien wat je leuk of interessant vindt. Een tegengeluid zal je niet snel horen. Daarnaast zul je je onbewust conformeren naar het gedrag van jouw sociale netwerk. Dit artikel van BBC legt uit waarom op social media echo chambers ontstaan.

Nep nieuws is een tweede probleem. De grens tussen journalistiek, entertainment, persoonlijke blogs en reclame is vervaagd. Niet zo gek dus, dat media consumenten niet meer weten wat ze moeten geloven.

Wat kan ik doen als blogger?

Sta ik als copywriter nog wel aan de goede kant, vraag ik me af? Ik hou van snel schrijven en van inspirerende N=1 verhalen. Maar stuur ik daarmee niet alleen maar nog meer ongefundeerde informatie de wereld in? Snappen lezers dat ik geen journalist ben? Herkennen ze gesponsorde content?

We kunnen de verantwoordelijkheid bij de lezer of consument leggen, maar dan maak je het jezelf wel gemakkelijk.

Gedraag je als journalist!

Als wij bloggers toch allemaal doorgaan voor journalisten, lijkt het me tijd dat we ons ook allemaal een beetje meer gaan gedragen als journalisten. Laten we er vandaag mee beginnen!

Iedereen die op internet iets publiceert is verantwoordelijk voor betrouwbaar nieuws. Ja, ook jij, schrijver van dat lieve mama blog;-).

Hoe hoort het eigenlijk?

Journalistiek is geen beschermd vak. In principe kan iedereen zich dus journalist noemen. Echte journalisten werken wel volgens gedragscodes. Per land en redactie kunnen die codes verschillen, maar meestal zijn ze gebaseerd op de Code van Bordeaux. In Nederland hebben we de Nederlandse code voor de Journalistiek.

Bloggers zijn naast journalisten natuurlijk ook een soort marketeers. Voor eerlijke marketing op social media zijn er richtlijnen: de Nederlandse Reclamecode voor Social Media.

Zo moet het dus:

Als jij een journalistiek blog schrijft, hou je dan aan de volgende richtlijnen. Onderstaande is vrij geparafraseerd uit bovengenoemde gedragscodes.

* Feiten moeten kloppen

Als je feiten aandraagt in je tekst, dan moeten die kloppen. Noem je bron, zodat lezers kunnen fact checken. Gebruik het liefst meerdere bronnen. Een persoonlijk blog valt in dezelfde categorie als een review of column. In dergelijke berichten kun je natuurlijk wel je mening geven. Laat de lezer weten dat het hier gaat om jouw mening en niet om feiten.

* Check je bronnen

Aan geruchten heeft niemand iets. Controleer bij de primaire bron of informatie klopt. Hoor en wederhoor noemen ze dat.

* Voorkom discriminatie

Een journalist kent het het gevaar van door de media verspreide discriminatie op basis van ras, religie, levensovertuiging en zal er alles aan doen om dit te voorkomen.

* Hou je ver van valse beschuldigingen

Beledigingen, smaad, laster: doe het niet, blijf bij de feiten.

* Een journalist werkt onafhankelijk

Als betaalde blogger mag je dus nooit mensen het idee geven dat je een onafhankelijke journalist bent. Schrijf bijvoorbeeld aan het einde van je blog: Bedrijf/Merk X vroeg mij om dit artikel te schrijven.

* Verkrijg nieuws op een eerlijke manier

Je mag geen incidenten uitlokken of mensen filmen met een verborgen camera, mits dit een groot maatschappelijk belang dient. Bescherm de anonimiteit van je bron als deze gevaar loopt.

Eerlijke marketing doe je zo:

* Consumenten niet misleiden

Schrijf je een review of commerciële tekst? Ook hier geldt weer: de feiten moeten kloppen. Laat ook essentiële informatie over dienst of product niet weg. Natuurlijk maken marketeers het verhaal een klein beetje mooier dan het is. Dat is niet verboden, zolang je geen onwaarheden beschrijft.

* Reclame moet herkenbaar zijn

Laat weten wie je opdrachtgever is. Ook op social media. #Ad of #Prom geven aan dat het hier om gesponsorde content gaat. Als je publiceert met een bedrijfsaccount hoeft dit niet, want dan is je belang duidelijk genoeg.

Lees voor meer info over goed gedrag op social media deze blogpost op de website Charlotte’s law.

Is storytelling dan vanaf nu verboden?

Dat lijkt mij niet. Het delen van persoonlijke verhalen (N=1) is nog altijd de meest krachtige manier om mensen te overtuigen. En, vergis je niet, ook de analyse van zogenaamde ‘objectieve’ data resulteert uiteindelijk in een verhaal met een bias.

Dat is niet erg. Het punt is: laat de lezer weten wat jouw bias is. Wetenschappers doen dat ook. Het moet voor de lezer duidelijk zijn wat jouw politieke kleur is, welke aandelen jij bezit, of dat je verhaal gesponsord werd.

En als ik pure fictie schrijf?

Schrijvers van fictie hebben een andere functie. Zij beschrijven geen feiten en gebeurtenissen, maar geven jou de kans even in iemands anders zijn schoenen te staan. Vanaf jouw veilige sofa duik je zo in de wereld van een hacker, een politicus, noem maar op. Schrijvers van literatuur schijnen hun lezers te trainen in empathie, door gelaagde karakters te beschrijven. Ook verzonnen verhalen zijn dus op een bepaalde manier nuttig, als het maar duidelijk is dat ze verzonnen zijn.

Maar wat als de lezer afhaakt?

Stel dat de lezer afhaakt, omdat er zoveel leukere, ongenuanceerde artikelen te lezen zijn. Wat dan?

Enerzijds: jammer dan! Soms heeft een lezer zin in junkfood, soms heeft de lezer zin in kwaliteit. Wil jij degene zijn die de Click Bait maakt? Een sterrenchef zet ook geen BigMac op zijn menukaart, omdat mensen daar af en toe zin in hebben.

Anderzijds: in het vangen van de ongeïnteresseerde of snelle lezer ligt juist jouw uitdaging als copywriter! Ook genuanceerde, ingewikkelde verhalen kunnen op een eenvoudige manier of in populaire vorm verteld worden. Een strip of film werkt misschien beter dan een artikel. Ik ben bijvoorbeeld groot fan van dit boek: Economix. How our economy works.

Serieus verhaal in een aantrekkelijke vorm: Economix door Michael Goodwin, images by Dan. E. Burr

Goede verhalen voor drukke mensen

Dat een verhaal snel geconsumeerd wordt en een populaire vorm heeft, betekent niet dat de content maker de content ook supersnel uit zijn mouw moet schudden. Met integere blogposts, korte documentaires, verhalende fotografie of ijzersterke data visualisaties, doen content makers alle media consumenten een groot plezier. Wij worden door de media getraind in kritisch denken, terwijl we onder tussen gewoon bezig kunnen blijven met de waan van de dag.

Laten we vooral blijven geloven in de ‘wijsheid van crowds’, laten we bloggen als een journalist en actief tegengeluid opzoeken.

Ik denk dat ik maar eens een blogje op GeenStijl ga lezen…

Artikelen en webpagina’s gebruikt voor deze blogpost:

Code van Bordeaux op de website van de Nederlandse Vakbond Journalisten.
Nederlandse Code voor de Journalistiek op de website van de Nederlandse Vakbond Journalisten.
Leidraad voor de journalistiek op de website van de Raad van de Journalistiek.
Charlotte Meindersma, ‘Reclamecode Social Media’, op de website Charlotte’s law, 11 december 2013.
Nederlandse Reclame Code op reclamecode.nl.
Wikipedia pagina over ‘The Wisdom of Crowds’.
Michael Bond, ’Why people get more stupid in a crowd’, op de website van BBC,  14 januari 2016.
Michael Goodwin, Economix. How our economy works,  september 2012.
Sarah Kaplan, ‘Does reading make you a better person?’, website van de Washington Post,  22 juli 2016, naar aanleiding van onderzoeksresultaten in de journal Trends in Cognitive Sciences.