Kunst

Hoeveel kost de Mona Lisa?

buying art, kunst kopen
Mona Lisa by Leonardo da Vinci, 1503.

Lees dit als je kunst wil gaan kopen.

Hoe duur de Mona Lisa is, weten we niet! Het Louvre is niet van plan het schilderij te verkopen en daarom heeft de Mona Lisa geen prijs. Onbetaalbaar dus.

160 miljoen

Om je een idee te geven van de waarde van oude meesterwerken. Maarten en Oopjen, geschilderd door Rembrandt, zijn in 2016 aangekocht door de Staat der Nederlanden voor 160 miljoen euro. Of dat veel is? Dat laat ik aan de experts. 

Bekende museale meesterwerken komen niet zo snel terug op de markt. De duurste meesterwerken die wel op de veiling verschijnen (bijvoorbeeld van Picasso of Van Gogh) kunnen onder de hamer gaan voor bedragen tussen de 100 en 300 miljoen dollar.

Kunst kan heel heel duur zijn, maar dat hoeft helemaal niet. Voor 50 euro heb je soms al een mooie foto of een prentje. Lees verder als je wil weten waarom er zulke grote prijsverschillen zijn in de kunstwereld. En waar je aan moet denken als je zelf kunst wil kopen.

Waarom is kunst zo duur?

Een paar redenen. Dat oude meesterwerken zo ontzettend duur zijn komt ten eerste doordat het verzamelen van kunst eeuwenlang een serieuze bezigheid van de rijken was. Natuurlijk vonden de bezitters van landhuizen het in de eerste plaats fijn om hun huizen modern en modieus in te rechten, net zoals wij nu de VTWonen doorspitten. Maar het verzamelen van kunst stond daarnaast gelijk aan het aanleggen van een bibliotheek. Het doel was het vergroten van kennis. Kunstwerken kregen een mythische status.

De bekendste en duurste werken, die we nu kunnen bekijken in de grote musea, kregen ook politieke waarde. Schilderijen werden een symbool van de natiestaat. Denk bijvoorbeeld aan een schilderij als de Nachtwacht. De Nachtwacht stond symbool voor de identiteit van Nederland.

Ten slotte, begin 20ste eeuw werden meesterwerken steeds vaker een risicoloze en statusverhogende investering voor Amerikaanse tycoons.  Zo ontstond er rond meesterwerken een echte investeerdersbubbel.

Eigenlijk staan de prijzen van meesterwerken dus helemaal los van de realiteit. Nog steeds lukt het soms om rond hedendaagse artiesten een goede hype te creëren. Denk bijvoorbeeld aan Banksy, Damien Hirst of Jeff Koons. Zij zijn de Kanye West’s en Beyonce’s van de kunstwereld.

Als je zelf gaat kopen

De meeste kunstenaars zijn overigens gewone hardwerkende vaklui die mooie en interessante dingen maken of gedurfde concepten uitwerken. Ook (of juist) voor gewone mensen, zoals jij en ik. Kunst kopen van een onbekende kunstenaar kun je vergelijken met het kopen van een ticket voor een lokale band, in plaats van een concert van een ster in de Ziggo Dome. Ga bijvoorbeeld eens kijken op de Affordable Artfair.

Als je overweegt kunst te kopen, stel jezelf dan de volgende vragen:

  1. Wat is de oplage van dit kunstwerk? Is het design voor de massa of een unieke oplage? Foto’s en prenten zijn door de grotere oplage goedkoper dan unieke tekeningen of schilderijen.

    Schrik je van de prijs? Bedenk dan dat een kunstenaar meestal geen gebruik kan maken van schaalvoordelen en lage lonen landen, zoals bijvoorbeeld Ikea, Blokker en Xenos. Zoals je meer betaalt voor een biologische biefstuk, betaal je ook meer voor een lokaal, duurzaam product zoals een uniek schilderij. 

  2. Wat is dit voor een galerie of veiling, op wat voor beurs sta ik? Zijn ze gericht op het hogere segment (TEFAF, Christie’s, bekende galeries) of lagere segment (Affordable Artfair, antiekmarkt, lokale galerie)
  3. Wat vertelt deze kunstenaar? Laat deze kunstenaar de wereld zien, zoals ik de wereld ook graag zie? Stelt ie iets aan de kaak wat ik belangrijk vind? Hebben wij dezelfde visie?
  4. Wat gun ik deze kunstenaar? Is de kunstenaar respectabel, een ambachtsman, een leuk mens, een rebel, een genie? Wil ik dat de kunstenaar zijn of haar werk kan voortzetten?
  5. En natuurlijk: Wat voor gevoel gaat mij dit werk opleveren? Kan ik de komende jaren trots naar dit werk kijken? Laat ik het mijn vrienden zien? Geef ik het door aan mijn kinderen?